Renk

Sanat Kavram ve Terimleri Sözlüğü, rengi “Işığın, kendi öz yapısına ve nesneler üzerindeki yayılımına bağlı olarak göz üzerine yaptığı etki.” olarak tanımlamıştır. Renk ile ilgili olarak yapılan tanımlamalar, dönemlerin özellikleri ve sanatçıların bakış açıları doğrultusunda değişiklikler göstermiştir.

Renk, Leonardo ve Holbein tarafından “Hemen hemen maddi bir gerçekliği olan ve bütün değerini kendinde taşıyan güzel bir madde.” olarak tanımlanmıştır. Empresyonistlere kadar renk; üzerinde bulunduğu objeyi ifade eden, onu tanıyan ve ona yapışık bir eleman olarak görülmüştür. Empresyonistlerle birlikte ise renk kavramı, daha farklı boyutlara ulaşmıştır.

Renk Nasıl Oluşur?

Güneş ışığı, bir cam prizma ile kırılmaya tabi tutulursa içindeki renkli ışınlar ayrılır. Buna tayf denir. Bu sırada, güneş ışığında çeşitli dalga uzunluğunda bulunan ışınların; kırmızı, turuncu, sarı, yeşil, mavi, lacivert ve mor sırası ile kırıldığı görülür. Işık, tayf renklerinden meydana gelmiş bir enerjidir. Güneş ışığı, objelerin üzerine ışınlarını gönderir. Bu durumda tayf renkleri, karışık bir şekilde, objelerin üzerine düşer. Objeler üzerine düşen ışık sayesinde renkler, sürekli değişir. Değişim ise ışığın şiddetine ve geliş açısına göre farklılık gösterir. Bu nedenle renk, fizik biliminin bir dalı olarak da bilinmektedir. Renk, göz ile anlaşılan bir ışık etkisidir. Işık, eşyalar üzerine çarpar. Yansıyan ışınlar göze, beyne ulaşır ve renk olarak anlam bulur.

“Rengin kaynağı ışıktır. Renk, insan üzerinde uyandırdığı sonsuz etkilerden dolayı görsel sanatların en önemli biçimsel öğesidir.”( Eczacıbaşı S.A.1997).

Renklerin, insanlar üzerinde üç önemli etkisi vardır:

• Fiziksel etki (Ölçüler ve matematiksel anlatım)
• Fizyolojik etki (Görsel algı)
• Psikolojik etki (Duygusal)

Işık-Renkler:

Işık-renkleri ile rengin insan üzerindeki fiziksel etkisini görmek mümkündür. Fiziksel sistemde renk, ışığın ölçüler ve rakamlarla incelendiği fiziksel bir olaydır. Kristal avizeden duvara yansıyan renkler ve gökkuşağındaki renklerin oluşumu, fiziksel etkiye örnek olarak gösterilebilir.

Işık-renkler; kırmızı, yeşil ve koyu mavidir.

Kırmızı domates, bütün renkleri emerek kırmızı ışığı yansıtır. Domates, üzerine düşen ışığın etkisiyle mavi, yeşil ve kırmızı ışınları aldıktan sonra koyu mavi ve yeşil ışınları emer. Kırmızı ışınları ise yansıtır. Bunun sonucu olarak da domates, kırmızı olarak görünür. Bu durum, diğer objeler için de geçerlidir. Mavi bir kazak, beyaz ışık içindeki bütün renkleri içine çeker ve mavi rengi yansıtır. Yani obje, gelen ışınların belli bir kısmını yansıtarak yansıttığı renkte görünür. Örnek: Sarı yapraklar, yeşil erik, mor patlıcan vb.

Boya (Pigment)-Renkleri:

Göze gelen renk ışınları, fizyolojik olarak, ağ tabakasındaki renge duyarlı sinirler tarafından algılanır. Bu algılama, beyne ulaştırılır ve beyinde anlamlandırılır. Görme olayı, ışık-göz-beyin arasında olur. Göz; mavi, sarı, kırmızı ışıklara duyarlı yapıdadır. Pigment (boya)-renkleri; mavi, magenta (morumsu kırmızı) ve sarıdır.

Bugüne kadar insanoğlunu etkileyen renk, realizm akımı ile birlikte sanat eğitiminde önem kazanmaya başlamıştır. 1950 yılından bu yana, rengin dinamik anlatım gücüne dayanan bir sanat anlayışı söz konusudur. Böylece bağımsızlığını kazanan renk, sanatçı için tek başına bir anlatım aracı olmuştur. Boya–renkleri, görsel sanatlarda üretilen çalışmaların temel kaynağı sayılabilir